Kennis
Hoe lang is een patent geldig?
Een patent is maximaal twintig jaar geldig. Die termijn start op de dag dat je de aanvraag indient, zodat ook de jaren van beoordeling al van je looptijd afgaan.
Hoe lang een octrooi geldig is, beantwoord je dus met één getal. Voor je bedrijf telt een andere vraag: hoeveel jaren verkoop je je product onder bescherming?
Vanaf wanneer de twintig jaar van een patent tellen
De looptijd start op de indieningsdatum: de dag waarop je aanvraag binnenkomt bij Octrooicentrum Nederland of het Europees Octrooibureau. Zo staat het in de Rijksoctrooiwet en in het Europees Octrooiverdrag. Twintig jaar later houdt het patent op.
Bij een Europese aanvraag duurt die verlening volgens het EPO meestal drie tot vijf jaar. Krijg je je patent na vier jaar, dan blijven er zestien jaar over waarin je het kunt inzetten. Hoe die procedure verloopt, staat bij de Europese patentaanvraag.
Een eerdere aanvraag haalt het einde niet naar voren. Stel, je dient in het voorjaar een Nederlandse aanvraag in voor een halogeenvrije vlamvertrager voor isolatieschuim. Een jaar later volgt je Europese aanvraag, met een beroep op die eerste datum. Voor de vraag wat al bekend was, telt dan het voorjaar van het eerste jaar. Hoe je dat jaar tussen beide aanvragen benut, lees je bij het prioriteitsjaar en je landenkeuze.
Het Europese patent loopt twintig jaar vanaf de Europese indiening en stopt dus bijna een jaar later dan het Nederlandse. Beschermen beide in Nederland dezelfde uitvinding, dan verliest het Nederlandse patent zijn werking zodra het Europese daar vaststaat.
Kies je voor een internationale aanvraag, dan telt de datum waarop je die indient. Ook in de Europese fase van een PCT-aanvraag blijft dat je startpunt.
Wat je hebt zolang je patentaanvraag nog loopt
Een aanvraag geeft je nog geen verbodsrecht: brengt een concurrent iets vergelijkbaars op de markt voordat je patent is verleend, dan kun je hem nog niet laten stoppen. Wel begint er een voorlopige bescherming zodra je aanvraag openbaar wordt, achttien maanden na je eerste indiening.
In Nederland houdt die bescherming in dat je na verlening een redelijke vergoeding kunt vorderen voor gebruik tussen publicatie en verlening. Je moet de gebruiker dan eerst via een deurwaarder op je rechten wijzen en precies aangeven welk deel van je aanvraag hij raakt. De vergoeding geldt voor wat hij vanaf dertig dagen daarna doet.
Voor een Europese aanvraag legt het Europees Octrooiverdrag in artikel 67 een ondergrens vast: elk land moet minstens zo'n redelijke vergoeding mogelijk maken. Nederland vraagt daarbij een Nederlandse vertaling van de claims. Wordt je aanvraag ingetrokken of geweigerd, dan vervalt die voorlopige bescherming met terugwerkende kracht.
Voor je bedrijf betekent dit dat een navolger tijdens je aanvraag een risico loopt. Komt een producent met een meststof die net als de jouwe stikstof langzaam afgeeft, leg dan vast wat hij verkoopt en sinds wanneer. De vergoeding geldt alleen voor wat onder je uiteindelijk verleende claims valt.
Wanneer je patent eerder ophoudt en wat er na twintig jaar vrijkomt
Twintig jaar is een maximum. Een patent kan op drie manieren eerder eindigen:
- De jaartaks blijft uit. Je houdt een patent elk jaar in stand met een taks. Betaal je die niet, ook niet in de extra termijn met toeslag, dan vervalt het. Dat kan ook een keuze zijn: zo laat je een patent bewust vervallen.
- De houder doet afstand. Je kunt een patent helemaal of voor een deel opgeven, bijvoorbeeld om de claims in te perken.
- Het patent wordt vernietigd. Een rechter kan het patent geheel of deels vernietigen, en een Europees patent kan ook in een oppositie bij het EPO sneuvelen. Dat werkt in principe terug tot het begin.
Haalt je patent wel de volle twintig jaar, dan eindigt het in alle landen van je Europese patent op dezelfde dag. Al die nationale delen tellen namelijk vanaf één indieningsdatum. Vanaf de dag erna is de uitvinding vrij, en concurrenten die die datum in hun agenda hebben, staan dan klaar met hun eigen versie.
Wat de looptijd van een patent betekent voor je productplanning
In de chemie zit tussen indiening en lancering vaak een flinke periode. Elk jaar daarvan gaat af van de tijd waarin je je product beschermd verkoopt.
Neem een zuiveringsstap die metaalresten uit een processtroom haalt. Je dient de aanvraag in na de eerste laboratoriumproeven. Daarna volgen een pilotinstallatie, opschaling en een eerste klant die het proces in zijn fabriek inbouwt. Draait die eerste installatie na zes jaar, dan heb je nog veertien jaar om je ontwikkeling terug te verdienen.
Dat is geen reden om je aanvraag uit te stellen. Wacht je te lang, dan kan een ander eerder indienen, of maak je je uitvinding zelf openbaar met een publicatie of een presentatie. Het is wel een reden om de looptijd vanaf het begin mee te nemen in je businesscase, naast je lanceringsdatum en je verwachte marge. Het aantal beschermde jaren na je eerste omzet bepaalt mee hoeveel je in de aanvraag en in extra landen wilt investeren.
Veelgestelde vragen: hoe lang is een patent geldig?
Vanaf de indieningsdatum van je aanvraag. Een afgesplitste aanvraag, die je later uit een lopende aanvraag haalt, krijgt de datum van die oorspronkelijke aanvraag, en een patent daaruit loopt dus op dezelfde dag af. Bij Patents4Business noteer ik die einddatum direct na de indiening.
Gedeeltelijk. Een verbod kun je pas vragen als je patent is verleend. Een gepubliceerde aanvraag werkt wel als waarschuwing. Gaat een concurrent door nadat je hem formeel op je rechten hebt gewezen, dan moet hij je na verlening mogelijk een vergoeding betalen.
Vaak is het een bewuste keuze van de houder. Wordt een product in een land niet meer verkocht, dan weegt de jaartaks daar niet meer op en laat hij het patent in dat land vervallen.
Nee, twintig jaar is de grens: het patent zelf kun je niet verlengen. Verbeteringen die je na je eerste aanvraag ontwikkelt, kun je wel apart beschermen: lees hoe je een patent vernieuwt in plaats van verlengt. Alleen voor geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen bestaat er een aanvulling op het patent: het aanvullend beschermingscertificaat (ABC).
Ze wordt gemeengoed: iedereen mag haar toepassen, ook in de landen waar je patent gold. Opnieuw patenteren kan niet, want je eigen patentpublicatie hoort inmiddels bij de stand van de techniek. Wat je houdt, is wat niet in het patent staat, zoals je merk, je klantrelaties en procesknowhow die je binnen het bedrijf hebt gehouden.
Nee. Onder de Rijksoctrooiwet 1995 kon je kiezen voor een zesjarig octrooi, dat zonder onderzoek naar de stand van de techniek werd verleend. In 2008 is die variant afgeschaft, en het laatste zesjarige octrooi verliep in 2014. Een Nederlands patent dat je nu aanvraagt, heeft dus altijd een maximale looptijd van twintig jaar.
Over de auteur
Loek Steffanie, octrooigemachtigde
Loek Steffanie is Nederlands octrooigemachtigde en European Patent Attorney. Hij heeft een chemie-achtergrond en ruim 25 jaar ervaring, voor een groot deel bij een internationaal chemieconcern. Hij verbindt techniek, recht en commercie. Zo helpt hij ondernemers en R&D-teams hun uitvindingen te beschermen en er zakelijk meer uit te halen.
Laatst bijgewerkt op 29 juli 2026
Reken met de jaren die je beschermd verkoopt
Met je indieningsdatum, of je planning als je nog moet indienen, zetten we samen je verwachte lancering naast de looptijd.