Kennis
Is mijn idee al bedacht?
Of je idee al bedacht is, check je in drie stappen. Zoek zelf in Espacenet en naar bestaande producten, en kijk of jouw oplossing zich onderscheidt van wat je vindt. Laat bij twijfel een nieuwheidsonderzoek doen. De kans is groot dat er al iets bestaat dat op je idee lijkt, maar dat hoeft geen slecht nieuws te zijn.
De vraag is niet of iemand ooit iets in de buurt heeft bedacht, maar of jouw oplossing zich genoeg onderscheidt. Daarvan hangt af of je er bescherming op krijgt die je bedrijf een voorsprong geeft. Op deze pagina leg ik uit wat 'nieuw' voor een patent betekent en waar je moet zoeken.
Wat 'nieuw' betekent voor een patent
In het dagelijks leven noem je een idee al gauw nieuw als jij het zelf hebt bedacht. Voor een patent ligt de lat anders. Daar is iets pas nieuw als niemand het ergens ter wereld openbaar heeft gemaakt, ook jij niet. Alles wat al bestaat aan kennis over je onderwerp, noemen we de stand van de techniek.
Die stand van de techniek omvat meer dan producten in de winkel. Alle patenten, publicaties en beschrijvingen die ooit ergens naar buiten zijn gekomen, tellen mee. Staat je uitvinding daar al volledig in beschreven, dan is ze niet meer nieuw. Nieuw voor de wet is dus iets anders dan nieuw voor jou. Komt iets er alleen dichtbij, dan wordt de vraag of jouw stap voor de hand lag.
Er is nog een tweede eis: je uitvinding moet ook inventief zijn. Dat betekent dat de stap die je zet niet voor de hand mag liggen voor een vakman. Nieuw en niet voor de hand liggend, dat zijn de twee dingen waar het op aankomt.
Waarom zelf googelen niet genoeg is
Even zelf zoeken is verstandig, maar het geeft je alleen een deel van het plaatje. De meeste techniek die meetelt staat niet op de webpagina's die Google je toont, maar in patentdatabanken en in wetenschappelijke publicaties. Die staan vaak in andere talen en achter vakportalen. Vind je niets, dan betekent dat niet dat er niets is.
En let op de oude en de niet-verkochte patenten. Een patent van veertig jaar geleden dat nooit een product werd, telt nog steeds mee. Een idee hoeft nooit op de markt te zijn geweest om jouw patent in de weg te zitten. Die vergeten documenten glippen het makkelijkst door een snelle zoekopdracht heen. Dan denk je ten onrechte dat de weg vrij is.
Lastiger dan het zoeken is je eigen blik op je uitvinding. In je eigen vakgebied ben je zo thuis dat een oplossing al snel vanzelfsprekend voelt. Toch kan er een patent in zitten. Of zo'n vondst juridisch iets voorstelt, is de vraag die een nieuwheidsonderzoek beantwoordt. Hoe zo'n onderzoek verloopt, staat bij patentonderzoek.
'Al bedacht' is niet altijd het einde
Vind je iets dat op je idee lijkt, dan is de reflex om af te haken. Dat is meestal te vroeg: vaak begint daar het werk. De meeste uitvindingen bouwen voort op iets ouds. Wat telt, is of jouw oplossing net dat beetje toevoegt dat er nog niet was.
Een gerichte verbetering of een slimme variant is vaak wel nieuw en beschermbaar, zolang die stap niet voor de hand ligt. Denk in de chemie aan een bekende samenstelling waarin een andere verhouding of een extra component een effect geeft dat er nog niet was. Zo bouw je de bescherming van je bedrijf verder uit, ook als het basisidee al bestond.
'Al bedacht' is zelden een simpel ja of nee. De vraag is waar precies jouw uitvinding zich onderscheidt, en of daar een sterk patent omheen te bouwen is. Dat zie ik het snelst in een kort gesprek of met de scan.
Veelgestelde vragen over de nieuwheid van je idee
Zelf rondkijken is een goede eerste stap: zoek op je oplossing, kijk naar bestaande producten en concurrenten, en zoek in Espacenet. Espacenet is de gratis patentdatabank van het Europees Octrooibureau, met meer dan 150 miljoen documenten. Zoeken in patenten en wetenschappelijke publicaties vraagt wel de juiste zoektermen, en wat je vindt moet je ook juridisch kunnen wegen. Voor een betrouwbaar beeld laat je daarom een nieuwheidsonderzoek doen. Dan zoek ik gericht uit wat er al bestaat, zodat je weet waar je staat voordat je kosten maakt. Volledige zekerheid geeft geen enkel onderzoek. Aanvragen die vóór de jouwe zijn ingediend, blijven tot achttien maanden na hun indienings- of voorrangsdatum ongepubliceerd en tellen toch mee voor de nieuwheid.
Niet automatisch. Het gaat erom of jouw oplossing zich voldoende onderscheidt van wat er al is. Lijkt er iets op je idee, dan is dat vaak het startpunt. Jouw variant of verbetering kan wel nieuw en beschermbaar zijn.
Nieuw betekent dat je uitvinding vóór de dag dat je indient nergens openbaar was, op papier, mondeling of door gebruik. Inventief betekent dat ze voor een vakman in jouw gebied niet voor de hand ligt, gezien alles wat al bekend is. Je hebt ze allebei nodig: een uitvinding kan nieuw zijn en toch sneuvelen omdat de stap te klein is.
Ja. Voor de vraag of jouw uitvinding nieuw is, telt alles wat ooit ergens ter wereld openbaar is gemaakt. Ook een patent uit de jaren tachtig dat nooit een product werd, telt mee. Hetzelfde geldt voor een vergeten publicatie of een prototype dat wel getoond maar nooit verkocht is. Het hoeft niet op de markt te zijn geweest om je in de weg te zitten. Daarom geeft oppervlakkig zoeken je een vals gevoel van veiligheid.
Dat kan heel goed. Een verbetering of een slimme variant op iets bestaands is vaak wel patenteerbaar, zolang de stap die je zet niet voor de hand ligt voor een vakman. Veel sterke patenten beschermen zo'n gerichte verbetering die net het verschil maakt. Wat er bij het opstellen van zo'n aanvraag komt kijken, lees je bij patent aanvragen.
Dan telt wat je hebt laten zien in principe mee tegen je eigen aanvraag, of dat nu op een beurs, in een presentatie of online was. Hoe zwaar dat weegt, hangt af van wat je precies hebt prijsgegeven: alleen het resultaat, of ook hoe het werkt. Heb je het product zelf verkocht of een monster meegegeven, dan telt alles wat een ander eraan kan analyseren. Een algemene respijttermijn kent Europa niet. Alleen bij kennelijk misbruik door een ander, of als je de uitvinding op een officieel erkende internationale tentoonstelling hebt getoond, telt een openbaarmaking in de zes maanden voor de indiening niet mee. Een gewone vakbeurs hoort daar vrijwel nooit bij, en zo'n tentoonstelling moet je bij de indiening melden. Leg daarom vast wat je wanneer en aan wie hebt getoond, deel voorlopig niets meer en leg het me snel voor. Dan kijken we samen wat er nog kan. Hoe je dat voortaan voorkomt, lees je bij hoe bescherm ik mijn uitvinding.
Over de auteur
Loek Steffanie, octrooigemachtigde
Loek Steffanie is Nederlands octrooigemachtigde en European Patent Attorney. Hij heeft een chemie-achtergrond en ruim 25 jaar ervaring, voor een groot deel bij een internationaal chemieconcern. Hij verbindt techniek, recht en commercie. Zo helpt hij ondernemers en R&D-teams hun uitvindingen te beschermen en er zakelijk meer uit te halen.
Laatst bijgewerkt op 29 juli 2026
Waarin verschilt jouw idee van wat al bekend is?
Een paar zoekopdrachten geven je een eerste indruk, maar zeggen weinig over nieuwheid en inventiviteit. In een nieuwheidsonderzoek zoek ik gericht naar wat er al bekend is, zodat je op basis van feiten beslist of een patentaanvraag zinvol is.