Kennis
In welke landen vraag je een patent aan?
Waar je patent geldt, kun je een concurrent tegenhouden. Daarbuiten houdt het niemand tegen. Welke landen op je lijst komen, beslis je grotendeels in het jaar na je eerste aanvraag.
In welke landen je een octrooi aanvraagt, is daarmee een bedrijfsbeslissing. Ik leg hier uit hoe dat eerste jaar werkt en op welke gronden je landen kiest. Een goed gekozen handvol landen beschermt je markt beter dan een lange lijst.
Waarom een patent alleen werkt in het land waar het geldt
Een patent wordt per land of per regio verleend. Het deel in het ene land staat los van dat in een ander land. Vervalt het in één land of wordt het daar vernietigd, dan blijft het elders bestaan. Alleen bij een unitair octrooi, of een Europees patent zonder opt-out, kan één uitspraak van het UPC in alle UPC-landen tegelijk gelden. Heb je alleen een Nederlands patent, dan kan een concurrent je uitvinding in Duitsland of de Verenigde Staten vrij maken en verkopen.
Binnen een land is het verbod wel breed. Een ander mag je uitvinding daar niet maken, aanbieden, verkopen, gebruiken of invoeren. Dat laatste telt. Produceert een concurrent in een land zonder patent, dan kun je zijn product toch aanpakken zodra het een land binnenkomt waar je wel beschermd bent. Heb je een Europees patent op een proces, dan geldt de bescherming ook voor het product dat rechtstreeks met dat proces is gemaakt.
Ook een Europees patent via het EPO verandert dat principe niet. Na verlening werkt het in de landen die je kiest, of als unitair octrooi in de EU-landen die meedoen. Elk extra land brengt jaartaksen en vaak een vertaling mee. Hoe die posten zich opstapelen, lees je bij de kosten van een patent.
Het prioriteitsjaar: twaalf maanden om je patentlanden te kiezen
Je eerste aanvraag, bijvoorbeeld bij Octrooicentrum Nederland, legt een datum vast. Op grond van het Verdrag van Parijs heb je vanaf die datum twaalf maanden om dezelfde uitvinding in andere landen aan te vragen. Die latere aanvragen gelden dan alsof je ze op de dag van je eerste aanvraag had ingediend.
Wat er in dat jaar gebeurt, kan die latere aanvragen niet meer schaden. Dient een concurrent intussen een aanvraag in voor dezelfde uitvinding, of presenteer je je resultaten op een congres? Dan houd je in de gekozen landen toch je vroege datum. Dat geldt voor wat al in je eerste aanvraag stond. Een verbetering die je later toevoegt, krijgt de datum waarop je hem indient.
Gebruik dat jaar om je markt te toetsen. Laat een verfproducent een proefbatch van je nieuwe additief draaien, voer gesprekken met mogelijke afnemers en kijk waar de eerste orders vandaan komen. Aan het eind van het jaar weet je beter in welke landen je product geld gaat verdienen.
Laat je de twaalf maanden verlopen, dan kun je in een nieuw land alleen nog aanvragen met de datum van die nieuwe aanvraag. Alles wat inmiddels openbaar is geworden, telt dan in Europa mee als bekende techniek, ook je eigen presentaties en productbladen. Een paar landen, zoals de Verenigde Staten, zijn milder voor je eigen publicaties, maar daarop bouw je geen strategie. Herstel van een gemiste termijn is alleen bij uitzondering mogelijk.
Weet je tegen het eind van dat jaar nog niet waar je markten liggen, dan kun je vóór het verstrijken ervan een internationale aanvraag indienen. Daarmee schuift de definitieve landenkeuze op naar ongeveer tweeënhalf jaar na je eerste indiening. Hoe die route loopt, staat bij de PCT-patentaanvraag.
Zo kies je de landen voor je patent
Begin bij de bedrijfsdoelen: waar wil je over vijf jaar omzet halen, en wie zou je daar het snelst navolgen? Vier vragen maken de lijst concreet.
Waar verkoop je, en waar wil je groeien?
Je hoofdmarkten horen op de lijst, maar ook de markten waar je over een paar jaar wilt zijn. Een patent is vaak pas na enkele jaren verleend en loopt daarna nog lang door, dus kies je voor de markt van straks.
Waar produceren je concurrenten?
In de chemie wordt een stof of proces meestal op een beperkt aantal locaties gemaakt. Met een patent in die productielanden raak je een navolger bij de bron, nog voordat zijn product de grens overgaat.
Waar zitten je grote afnemers?
Verkoop je aan een paar grote klanten, zoals verf- of polymeerproducenten, dan tellen de landen waar zij je product verwerken. Daar wil je voorkomen dat ze overstappen op een goedkopere kopie.
Waar wil je licenties geven?
Een licentienemer betaalt voor exclusiviteit in zijn eigen markt. Zonder patent in dat land heb je hem weinig te bieden. Overweeg je licenties in Azië of de Verenigde Staten, neem die landen dan mee, ook als je er zelf niet verkoopt.
Zo verdien je aan een patent
Je markt beschermen zonder overal een patent: een voorbeeld uit de chemie
Stel, je hebt een additief ontwikkeld waardoor een coating op waterbasis sneller droogt. Maar een paar chemiebedrijven kunnen zo'n additief maken, met fabrieken in bijvoorbeeld Duitsland, België en China. De grote verfproducenten die het zouden kopen, maken hun verf vooral in een paar Europese landen en in de Verenigde Staten.
Met een patent in die productielanden en hoofdmarkten kan een navolger het additief niet maken waar de fabrieken staan. Verkopen of gebruiken waar de grote afnemers zitten, lukt hem dan ook niet. Een kopie levert hem nog maar een kleine markt op, en een patent in de overige landen voegt weinig toe.
Daarmee accepteer je bewust dat een navolger in de overige landen vrij is. Die afweging maken we samen per uitvinding, op basis van waar je omzet en je marge vandaan komen. Werk je zelf aan verf en lak, lees dan ook hoe je een coating beschermt met een patent. Hoe de landenkeuze past in je bredere plannen, zie je bij patentstrategie.
Veelgestelde vragen: in welke landen vraag je een patent aan?
Nee. Voor België, Duitsland of een ander land heb je afzonderlijk bescherming nodig, via een eigen aanvraag of een Europees patent dat je daar laat gelden. Je Nederlandse aanvraag is wel een goed vertrekpunt.
Voor nieuwe aanvragen met de datum van je eerste aanvraag heb je twaalf maanden, gerekend vanaf de dag waarop je die indiende. Wacht niet tot de laatste weken: een aanvraag in het buitenland vraagt voorbereiding, zoals een vertaling en afstemming met een lokale octrooigemachtigde. Daarom plannen we bij Patents4Business de landenkeuze ruim voor het einde van die termijn.
Vaak wel, want daar raak je de productie zelf. Zonder patent in dat land kun je een concurrent alleen aanpakken waar hij verkoopt of invoert en jij wel beschermd bent. Dan moet je in elk van die markten apart optreden.
Na het prioriteitsjaar meestal niet meer. Achttien maanden na je eerste indiening wordt je aanvraag gepubliceerd, en vanaf dan is je uitvinding niet meer nieuw voor een nieuwe aanvraag. Meer ruimte heb je met een lopende Europese aanvraag: dan kies je pas na verlening in welke landen van de Europese Octrooiorganisatie het patent geldt. Heb je een internationale aanvraag ingediend, dan beslis je bij de overgang naar de nationale fase in welke aangesloten landen je doorgaat.
Nee. Per land bekijken we samen of de bescherming opweegt tegen wat dat land kost. Een kleine markt laat je soms bewust open: een navolger die alleen daar verkoopt, raakt je omzet nauwelijks. Belangrijk is dat je grootste markten wel gedekt zijn.
Binnen het prioriteitsjaar dien je daar een eigen aanvraag in en beroep je je op je eerste aanvraag. In China moet de aanvraag in het Chinees zijn. Wil je de keuze voor die landen langer openhouden, dan loopt het via een internationale PCT-aanvraag.
Over de auteur
Loek Steffanie, octrooigemachtigde
Loek Steffanie is Nederlands octrooigemachtigde en European Patent Attorney. Hij heeft een chemie-achtergrond en ruim 25 jaar ervaring, voor een groot deel bij een internationaal chemieconcern. Hij verbindt techniek, recht en commercie. Zo helpt hij ondernemers en R&D-teams hun uitvindingen te beschermen en er zakelijk meer uit te halen.
Laatst bijgewerkt op 29 juli 2026
Zet je landenlijst vast binnen je prioriteitsjaar
Neem de datum van je eerste aanvraag mee, en een beeld van waar je verkoopt en wie je concurrenten zijn. Samen bepalen we welke landen je bedrijfsdoelen het best dienen.