Diensten
Unitair octrooi en UPC: kies bewust hoe je Europese patent gaat gelden
Na verlening van je Europese patent kun je unitaire werking aanvragen. Je krijgt dan één unitair patent voor alle EU-landen die meedoen, met één jaartaks en één gemeenschappelijke rechter: het Unified Patent Court (UPC).
Die keuze is vooral een zakelijke afweging. Eén patent voor een grote markt maakt optreden tegen namaak overzichtelijker. Tegelijk kan één uitspraak je bescherming in al die landen laten vervallen. Ik help je bepalen welke vorm past bij de markten waar je wilt groeien en bij de concurrenten die je daar verwacht.
Unitair octrooi: één recht voor de deelnemende EU-landen
Een unitair octrooi begint als gewoon Europees patent. Aanvraag, onderzoek en verlening lopen bij het Europees Octrooibureau zoals bij elke andere Europese aanvraag. Hoe die procedure werkt, lees je bij de Europese patentaanvraag. Na verlening heb je een maand om unitaire werking aan te vragen.
Met unitaire werking wordt je patent één recht voor de deelnemende EU-landen samen. Het heeft in elk van die landen dezelfde reikwijdte, en je houdt het met één jaartaks bij het EPO in stand. Validatie en losse jaartaksen per land vallen voor die landen weg. Hoe de kosten van een patent in elkaar zitten, staat bij wat een patent kost.
Het unitair octrooi geldt in de EU-landen die het verdrag over het Unified Patent Court hebben bekrachtigd. Nederland hoort daarbij, net als Duitsland, Frankrijk en Italië. Je kunt geen losse landen kiezen: de werking geldt voor alle deelnemende landen samen. De landenlijst ligt vast op de dag dat het EPO de unitaire werking registreert. Sluit daarna een land aan, dan valt je bestaande unitaire octrooi daar niet onder.
Het Unified Patent Court: één rechter voor unitaire en klassieke Europese patenten
Sinds 1 juni 2023 hebben de deelnemende EU-landen een gemeenschappelijke patentrechter: het Unified Patent Court. Het beslist over inbreuk en over geldigheid. Dat geldt voor unitaire octrooien, en ook voor klassieke Europese patenten die je in die landen hebt laten gelden.
Een uitspraak van het UPC werkt in alle UPC-landen waar je patent geldt. Een losse vernietigingszaak begint bij de centrale afdeling. Inbreukzaken lopen meestal via een lokale afdeling, en Nederland heeft er een in Den Haag. Een tegenvordering tot vernietiging binnen zo'n inbreukzaak kan die lokale afdeling zelf behandelen.
Voor klassieke Europese patenten loopt een overgangsperiode van zeven jaar, tot medio 2030. De deelnemende landen kunnen die periode met maximaal zeven jaar verlengen. Zolang de overgangsperiode loopt, kan een zaak over een klassiek Europees patent ook nog bij een nationale rechter beginnen.
In die periode kun je een klassiek Europees patent met een opt-out buiten het UPC houden. Een opt-out geldt voor alle landen van het patent tegelijk. Je meldt hem uiterlijk een maand voor het einde van de overgangsperiode aan bij de griffie. Hij werkt vanaf de inschrijving in het register. Je kunt hem later weer intrekken, zolang er geen zaak bij een nationale rechter loopt. Een unitair octrooi kent geen opt-out: dat valt altijd onder het UPC.
Unitair octrooi, klassieke validatie of een combinatie
Je kiest per patent. Wat past, hangt af van waar je verkoopt en waar je concurrenten produceren.
Unitair octrooi voor de deelnemende EU-landen
Dit loont vooral als je in veel van die landen verkoopt of concurrenten verwacht, want beheer en handhaving lopen dan via één recht. Houd er rekening mee dat je het alleen als geheel kunt overdragen of laten vervallen, niet per land.
Klassieke validatie in de landen die tellen
Je laat het patent alleen gelden waar het je iets oplevert, bijvoorbeeld in Nederland, Duitsland en Frankrijk. Met een opt-out houd je het buiten het UPC. Zonder opt-out valt ook dit patent onder het UPC.
Welke landen je kiestEen combinatie van unitair en klassiek
Je vraagt unitaire werking aan voor de deelnemende EU-landen. Daarnaast laat je het patent klassiek gelden in landen die niet meedoen, zoals het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland of Spanje. Zo bereik je ook de Europese markten die buiten het unitaire systeem vallen.
Centrale vernietiging tegenover centrale handhaving: de afweging bij het UPC
Een voorbeeld: je hebt een patent op een polymeer voor verpakkingsfolie, met de kenmerkende parameters vastgelegd in je claims. Je afnemers zitten in Duitsland, België en Italië. Dan brengt een concurrent een vergelijkbaar polymeer op de markt.
Met een unitair octrooi, of een klassiek patent zonder opt-out, vraag je met één zaak bij het UPC een verbod. Dat verbod werkt in alle UPC-landen van je patent, en je voorkomt drie aparte procedures. Reken er wel op dat de concurrent in dezelfde zaak de vernietiging van je patent vordert. Slaagt hij daarin, dan verlies je je bescherming in al die landen tegelijk.
Bij een klassiek patent met opt-out moet hij je patent per land bij de nationale rechter aanvallen. Dat kost hem meer tijd en geld, en een verlies in één land laat de andere landen staan. Een oppositie bij het EPO raakt je patent wel altijd in alle landen. Daar verandert deze keuze niets aan.
Welke kant zwaarder weegt, hangt af van de kracht van je claims en het belang van de uitvinding voor je bedrijf. Een patent op je kernproduct met overtuigende vergelijkende meetdata staat sterker tegen een centrale aanval. Dan werkt één handhavingsactie in je voordeel. Twijfel je aan de geldigheid, dan kan spreiden verstandiger zijn. Die afweging hoort bij je patentstrategie.
Veelgestelde vragen over het unitair octrooi en het UPC
Het is een verleend Europees patent waarvoor het EPO op jouw verzoek unitaire werking heeft geregistreerd. Dat verzoek doe je binnen een maand na verlening. We bekijken samen of die vorm past voordat die termijn verstrijkt.
Op dit moment in 18 EU-landen, waaronder Nederland, België, Duitsland, Frankrijk, Italië en Zweden. Spanje, Polen en Kroatië doen niet mee, en Ierland en een paar andere EU-landen hebben het verdrag nog niet bekrachtigd. Het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland horen er als niet-EU-landen nooit bij.
Het Unified Patent Court is de gezamenlijke patentrechter van de EU-landen die meedoen. Voor jou telt vooral welke van je patenten eronder vallen: unitaire octrooien altijd, klassieke Europese patenten zolang je er geen opt-out voor hebt gedaan. We bekijken samen per patent of dat zo moet blijven.
Met een opt-out haal je een klassiek Europees patent, of een gepubliceerde aanvraag, weg bij het UPC. Alleen de nationale rechters zijn dan bevoegd. Of je hem nodig hebt, hangt af van hoe kwetsbaar je claims zijn en hoe belangrijk de UPC-landen voor je omzet zijn. Stel het besluit niet uit: zodra iemand over je patent een zaak bij het UPC begint, kun je geen opt-out meer doen.
Het aantal landen waar je bescherming nodig hebt, geeft meestal de doorslag. Gaat het om een handvol landen, dan is klassieke validatie overzichtelijk en spreid je het risico. Verkoop of produceer je in een groot deel van de EU, dan wint het unitair octrooi het meestal op beheer en handhaving. Bij Patents4Business leg ik beide opties naast je markten en je productplanning, en soms is een combinatie de beste uitkomst.
Dan bepaalt de vorm van je patent hoe groot de inzet is. Bij een unitair octrooi of een klassiek patent zonder opt-out kan één geslaagde vernietigingszaak bij het UPC je bescherming in alle UPC-landen tegelijk kosten. Een sterk verweer begint bij de technische inhoud: wat stond er in de aanvraag, en welke meetdata steunen je claims. Daarin denk ik mee, en in de procedure zelf staat het team van Novacon IP je bij.
Kies de vorm van je Europese patent voordat de termijn verloopt
Staat je Europese patent op het punt verleend te worden, of heb je al patenten die in UPC-landen gelden? Neem een overzicht mee van je landen en je belangrijkste concurrenten. In een strategiegesprek bepalen we welke vorm het best bij je bedrijfsdoelen past, en of een opt-out verstandig is.